Czym jest DTO
DTO czyli Deklarowana Organizacja Szkolenia może prowadzić szkolenia lotnicze do nabycia licencji lub uprawnień. Różnica pomiędzy DTO a ATO sprowadza się przede wszystkim do zakresu działalności, a skutki tych różnic mamy na kilku płaszczyznach. Przede wszystkim rozpoczęcie działalności w DTO jest łatwiejsze niż w ATO – nie ma tu procesu certyfikacji, obowiązku opracowywania instrukcji operacyjnej czy instrukcji szkolenia, nie ma też tak rozbudowanej struktury organizacyjnej jak w ATO. Jedyne stanowiska, jakie są do obsadzenia w DTO to Przedstawiciel DTO (czyli osoba reprezentującą podmiot na zewnątrz) i HT (czyli kierownik szkolenia). Nie ma przeszkód formalnych, żeby te stanowiska były obsadzone przez tę samą osobę. Co więcej – ta osoba może prowadzić szkolenia jako instruktor. Czyli DTO może funkcjonować jako jednoosobowa działalność gospodarcza. Jeżeli jednak DTO prowadzi szkolenia na więcej niż jednym lotnisku, powstaje obowiązek wyznaczenia zastępcy HT dla dodatkowego lotniska (DTO.GEN.250).
DTO podlega nadzorowi właściwego organu, którym w Polsce jest Prezes ULC. Nadzór nad DTO jest prowadzony w oparciu o ocenę ryzyka i może obejmować m.in. inspekcje, również niezapowiedziane, a w uzasadnionych przypadkach także audyty.
Z minusów DTO trzeba wskazać na ograniczony zakres szkolenia.
Jakie szkolenia może prowadzić DTO
Zakres szkoleń jest bardzo ograniczony. W odniesieniu do samolotów i szybowców DTO może prowadzić szkolenia do LAPL, PPL, SEP(L), SEP(S), VFR NOC oraz dla śmigłowców szkolenie na uprawnienie na typ śmigłowców jednosilnikowych o maksymalnej certyfikowanej konfiguracji miejsc nieprzekraczającej pięciu miejsc a dla samolotów – holowanie, akrobacja i loty w terenie górzystym. Czyli odpada instruktorka, ME TR(H) czy SET.
Dla szybowców mamy możliwość szkolenia do SPL, dodatkowych metod startu, akrobację oraz – odmiennie niż dla samolotów i śmigłowców – do certyfikatu FI. Podobnie rzecz się przedstawia w przypadku DTO balonowego, z uwzględnieniem tej kategorii statków powietrznych.
Cały zakres szkoleń, do których uprawnione jest DTO został opisany w DTO.GEN.110 Rozporządzenia (UE) nr 1178/2011.
Program szkolenia DTO – zawartość
Wcześniej pisałem, że DTO nie musi mieć instrukcji operacyjnej i instrukcji szkolenia. Program szkolenia jest jednym z podstawowych dokumentów DTO i – w odróżnieniu od ATO – nie stanowi części rozbudowanego systemu instrukcji operacyjnej i instrukcji szkolenia. Program jest wymagany przepisem DTO.GEN.230 i w praktyce tu często pojawiają się problemy. Wynikają one z tego, że na rynku mamy wiele różnego rodzaju programów – im „niższa” licencja czy uprawnienie, tym tych wersji jest więcej a ich jakość też bywa różna.
Zdarzało mi się, że klient przychodził z potrzebą pomocy w usunięciu NCR polegających na niezgodności programu szkolenia z przepisem, ponieważ zastosował program wykorzystywany w ATO. Czy to powinno być problemem jeżeli szkolenie ma dotyczyć tych samych licencji? No właśnie w praktyce może stworzyć problem, który przekłada się na niezgodność.
Instrukcja operacyjna i instrukcja szkolenia nie są tylko po to, żeby zajmować miejsce w szafie ośrodka. Zawiera się w nich procedury wspólne dla całej organizacji i wykorzystywane do każdego rodzaju szkolenia – mogą to być np. zapisy o sposobach sprawdzania postępów ucznia czy dyscypliny, zaliczanie wcześniejszego doświadczenia, ograniczenia czasu lotu. Organizacje ATO zazwyczaj te zagadnienia umieszczają w dokumencie ogólnym a poszczególne programy szkolenia zawierają odniesienia do OM czy TM.
Widziałem natomiast sytuacje, gdzie DTO kupiła program szkolenia do PPL od ATO i w części rozdziałów były odniesienia do instrukcji szkolenia czy instrukcji operacyjnej. Problem w tym, że o ile w ATO te dokumenty funkcjonowały to w DTO już ich nie było…
Zatem co powinno być w programie szkolenia DTO? Zgodnie z AMC1 do DTO.GEN.230, opisujemy tam:
- Cel kursu
- Wymagania wstępne i zasady zaliczania wcześniejszego doświadczenia
- Wykaz i opis wszystkich ćwiczeń
- Podsumowanie programu szkolenia
- Struktura i treść szkolenia teoretycznego
- Struktura i integracja szkolenia w zakresie teorii, praktyki i FSTD
- Sprawdzanie postępów ucznia
Poza tym, jeżeli szkolimy na śmigłowce to muszą znaleźć się wymagania zawarte w OSD. I na koniec w programie zapisujemy wymagania dla DTO dotyczące szkolenia (jak chociażby prowadzenie dokumentacji – DTO.GEN.220). W ogóle AMC1 do DTO.GEN.230(b) wskazuje, że DTO powinna spełniać wszelkie inne zalecenia (również te zawarte w AMC), w których mowa o DTO. Czyli np. przepisy dotyczące zaplecza, statków powietrznych, personelu, oceny ryzyka czy usuwaniu niezgodności.
Czy fakt, że znalazło się to w AMC do przepisu mówiącego wprost o programie szkolenia stawia obowiązek umieszczenia w programie wszystkich procedur i wymagań? Moim zdaniem nie – byłoby to bez sensu i zakłócałoby sens szkoleniowy programu. Czy w ogóle w przypadku DTO istnieje obowiązek opisywania np. zaplecza czy wymagań dla HT? Ja miałbym tu duże wątpliwości, ponieważ AMC mówi o konieczności „spełniania” wymagań a nie ich opisywania. Spełnianie jest wtedy, kiedy audyt kontrolny widzi, że coś funkcjonuje a nie wtedy, kiedy jest tylko zapisane w dokumencie.
Ale żeby ułatwić sobie życie proponuję skorzystać z niedawno opublikowanego przez ULC wzoru „Podręcznika Funkcjonowania Zadeklarowanej Organizacji Szkolenia”. Czy jest to niezbędne czy nie – nie wnikam. Natomiast na uznanie zasługuje, że Departament Personelu Lotniczego opracował uniwersalny wzór dokumentu, który może pomóc małym organizacjom.
Zarządzanie programem szkolenia
Ok, a co robimy kiedy w programie wprowadzane są zmiany? Program szkolenia nie jest co do zasady zatwierdzany przez Prezesa ULC, z wyjątkiem programów do kursów egzaminatorskich. Nie oznacza to jednak, że zmiany programu pozostają wyłącznie wewnętrzną sprawą DTO – zmianę programu należy zgłosić właściwemu organowi bez zbędnej zwłoki. Dokonanie zmiany musi być widoczne i jednoznaczne, jak to w każdym dokumencie musicie mieć kontrolę nad nim – czyli wykaz stron, rejestr zmian, oznaczenie tych zmian są jak najbardziej wskazane. Po wprowadzeniu zmiany przesyłacie deklarację DTO z aktualizacją w polu „program szkolenia” i to wystarcza.
